Washington ile Brüksel Arasında Tavuk Sorunu Devam Ediyor

Amerika Birleşik Devletleri ile Avrupa Birliği'nin ikili ekonomik ilişkileri nicel açıdan görkemli olmakla beraber nitel açıdan derinleşemiyor bir türlü. Tarafların teknik işbirliği yeterli olmadığı gibi ticaret ihtilafları da eksik olmuyor.

Klorinli tavuklar transatlantik ticarette sorun çıkartan konulardan bir tanesi. Brüksel klorinli tavuklara 10 yıldır ithalat yasağı uyguluyor. Yasağın nedeni Amerikalı işletmecilerinin kullandığı bazı anti-mikrop ajanlarının insan sağlığını aykırı olduğunu değerlendirmesi.

DTÖ kuralları kamu sağlığı, güvenliği ve ahlakı nedenleriyle böyle yasaklara gidilmesine izin veriyor. Ancak alınan önlemlerin bilimsel gerçeklere dayanması gerekiyor. Aksi taktirde ihtilafların halli mekanizmasına başvurulması mümkün hale geliyor. Nitekim Washington'da son zamanlarda bu konuda daha çok sesini yükseltir olmuştu (http://antidamping.blogspot.com/2008/06/abd-klorinli-tavuklar-dtye-gtrecek-mi.html).

Avrupa Birliği Tarım Bakanları Konseyi'nin 18 Aralık'ta işte bu sorunu çözmeye yönelik bir kanun tasarısı geldi. Buna göre klorinli tavuklar belirli işlemlerden geçmeleri şartıyla Topluluk piyasasına sokulacaktı. Ancak Bakanlar tasarıyı kabul etmedi.

İşin ilginci tasarının kabul edilmesine en başta karşı çıkanın Amerika Birleşik Devletleri'nin ta kendisi olmasıydı! Washington'a göre tasarının yer verdiği kurallar fazla ağır ve işlevsel açıdan yasaktan farklı değil (http://www.guardian.co.uk/business/feedarticle/8165615). Avrupalılar bu değerlendirmeye katılmıyor elbet, ama transatlantik ortaklarını kıramamış durumdalar (!).

ABD Klorinli Tavukları DTÖ'ye Götürecek mi?

Farmers Weekly Interactive (http://www.fwi.co.uk/) isimli Britanya internet sitesinde yer alan bir habere göre Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Avrupa Birliği'nin (AB) klorinli tavuk (chlorinated chicken) etine uyguladığı ithalat yasağını Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ihtilafların halli mekanizması kapsamında gündeme getirmesi bekleniyor.

AB klorinli tavuklara 10 yıldır ithalat yasağı uyguluyor. Yasağın nedeni ABD işletmecilerinin kullandığı bazı anti-mikrop ajanlarının insan sağlığını aykırı olduğunu değerlendirmesi. DTÖ kuralları kamu sağlığı, güvenliği ve ahlakı nedenleriyle böyle yasaklara gidilmesine izin veriyor. Ancak alınan önlemlerin bilimsel gerçeklere dayanması gerekiyor. Aksi taktirde ihtilafların halli mekanizmasına başvurulması mümkün hale geliyor.

ABD, AB'nin uygulamakta olduğu ithalat yasağından duyduğu rahatsızlığı son yıllarda daha güçlü bir şekilde dile getiriyor ve Türkiye'de iyi tanınan bir isim olan Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Günter Verheugen'ın ifadesine göre 2007 yılında kurulan Transatlantik Ekonomik Konsey'in etkinliği açısından bir test konusu olarak kabul ediyor.

Ancak Avrupa Komisyonu'nun yasağın kaldırılması amacıyla sunduğu öneri Üye Devletler'in atadığı veterinerlik uzmanlarından oluşan Gıda Zinciri ve Hayvan Sağlığı Daimi Komitesi tarafından geçtiğimiz günlerde reddedilince bu konuda ilerleme sağlanması da zorlaşmış durumda. Komisyon kullanılan dört kimyasalın Avrupa Gıda Güvenliği Ajansı tarafından izin verilen maddeler olduğu ve tavuk karkaslarının işlemden sonra sudan geçirilerek kalıntı kalmasının önlendiğini ifade etmiş; fakat bu veterinerlik uzmanlarına ikna edici gelmemiş.

Durum böyle olunca Avrupa Komisyonu ABD'nin yakında sorunu DTÖ'ye taşımasını bekler oldu. Taraflar 10 Haziran'da düzenlenen ABD-AB Zirvesi'nde ticaret konularında olumlu sözler sarfetmişlerdi (http://antidamping.blogspot.com/2008/06/abd-ab-zirvesinde-ticaret-konular-da.html). Ancak ikili ticari ilişkilerde ihtilaflar eksik olmadığı gibi AB makamları ertesi gün ABD Ticaret Politikası Gözden Geçirmesi vesilesiyle Amerika'da korumacılığın yükseldiği hususunda endişelerini dile getirmekten de kaçınmamıştı (http://antidamping.blogspot.com/2008/06/ab-abd-ticaret-politikas-gzden.html).

Ticarette teknik engeller ticari savunma araçlarının alternatifi. Üstelik uygulanması daha kolay, zira DTÖ kurallarına zaten aykırı. ABD-AB gıda ürünleri ticaretinde bu tür kısıtlamaların birçok örneğini bulmak mümkün. Bu işin arkasında ise Ortak Tarım Politikası'nı aramak gerekiyor elbet.